Ocalić od zapomnienia...

Cmentarz w Złoczowie, założony na przełomie XIX i XX wieku to miejsce warte odwiedzin. Spoczywa tu kilka pokoleń Złoczowian: Polaków i Ukraińców. Miłośnicy starych cmentarzy nie będą rozczarowani: wiele wspaniałych nagrobków zachowało się w dobrym stanie, te bardziej zniszczone również nie utraciły swojego piękna, ale wciąż czekają na renowację...  Na szczególną uwagę zasługują zaś:

„Mauzoleum Orląt Złoczowskich”
Okazała kaplica w kształcie rotundy górująca nad cmentarzem upamiętnia ofiary tragicznych wydarzeń, do jakich doszło wczesną wiosną 1919 r. Ukraińcy, którzy przejęli władzę w Złoczowie w nocy 31 października 1918 r. (ogłoszono wtedy powstanie ZURL) rozpoczęli swoje rządy od aresztowania Polaków, głównie inteligencji, pod zarzutem "spiskowania przeciwko młodemu państwu ukraińskiemu”. 27 marca 1919 r. nastąpiła kolejna fala aresztowań, tym razem zakończona ogłoszeniem kilkudziesięciu wyroków śmierci, z których wykonano 22. Gdy polska administracja przejęła władzę w mieście (w dniach 5-6 czerwca 1919 r)., dokonano ekshumacji zwłok.
Grobowiec wykonany według projektu lwowskiego architekta Wiesława Grzymalskiego przypomina kształtem i wielkością kaplicę Orląt z Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie – stąd też czasem w literaturze spotyka się określenie "Mauzoleum Orląt Złoczowskich”. Oficjalne otwarcie kaplicy, połączone z pogrzebem ofiar, nastąpiło 29 września 1921 r. 

źródło: S. Nicieja, Moje Kresy. Złoczów łanami zbóż malowany, http://www.nto.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20101127/REPORTAZ/503696473

Grób Adama Rocha Gozdawy
Oryginalny nagrobek z płaskorzeźbą przedstawiającą skauta grającego na trąbce apelowej od razu zwrócił moją uwagę. Jednak dopiero przy okazji wizyty harcerzy w Złoczowie dowiedziałam się, że jest tu pochowany Adam Roch Gozdawa Osuchowski – harcerz zmarły w wieku 14 lat. Jak powiedział mi pdhm. Marek Fietko, poszukiwania jego nagrobka zajęły harcerzom aż trzy lata… Więcej o tym niezwykłym chłopcu można przeczytać tutaj: http://lwow.zhr.pl/Gaweda,nagrobek_na_zloczowskim_cmentarzu.html